เมื่อปริญญาอาจไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการศึกษาอีกต่อไป
AI ระบบอัตโนมัติ และเศรษฐกิจดิจิทัล กำลังเปลี่ยนนิยามของทักษะที่คนทำงานต้องมี ความรู้ที่เคยใช้ได้ทั้งชีวิตอาจล้าสมัยในไม่กี่ปี และนำไปสู่คำถามสำคัญของมหาวิทยาลัยทั่วโลก
มหาวิทยาลัยจะยังผลิตบัณฑิตเพื่อเข้าสู่ตลาดแรงงานเพียงอย่างเดียว หรือควรเป็นที่ที่ผู้คนกลับมาเรียนรู้ได้ตลอดชีวิต?
คำถามนี้คือจุดตั้งต้นของ BU Lifelong Learning Center (BULLC) เราคุยกับ อาจารย์สืบศักดิ์ สืบภักดี ผู้ร่วมบุกเบิกศูนย์ ถึงแนวคิดเบื้องหลังและอนาคตของการศึกษา
ทำไมมหาวิทยาลัยกรุงเทพต้องให้ความสำคัญกับ Lifelong Learning?
ระบบการศึกษาเดิมออกแบบมาว่า เราเรียนช่วงหนึ่งของชีวิต แล้วนำความรู้ไปใช้ทำงาน แต่โลกทุกวันนี้ไม่ได้เป็นแบบนั้นอีกแล้ว คนที่เรียนจบมา 5 ปี 10 ปี หรือ 20 ปี อาจพบว่าทักษะที่ตนเคยเชี่ยวชาญกำลังเปลี่ยนไป
Lifelong Learning จึงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่กำลังกลายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกคน เราอยากให้มหาวิทยาลัยเป็นพื้นที่ที่คนกลับมาเรียนรู้ได้เสมอ ไม่ว่าจะอยู่ช่วงวัยไหนของชีวิตหรือจุดใดของเส้นทางอาชีพ
จากมหาวิทยาลัยที่มอบปริญญา สู่มหาวิทยาลัยที่สร้างโอกาสในการเรียนรู้
แนวคิดนี้เปลี่ยนบทบาทของมหาวิทยาลัยอย่างไร?
มหาวิทยาลัยในอนาคตต้องมีบทบาทอย่างน้อยสองด้านควบคู่กัน
จัดการศึกษาระดับปริญญาที่มีคุณภาพ สร้างพื้นฐานความรู้ กระบวนการคิด และศักยภาพให้นักศึกษา
เปิดโอกาสให้คนทำงานกลับมาเพิ่มทักษะหรือเรียนรู้เรื่องใหม่ โดยไม่ต้องเรียนปริญญาอีกใบ
บางคนอยากใช้ AI กับงาน บางคนอยากเปลี่ยนสายอาชีพ ความต้องการไม่เหมือนกัน สิ่งที่ BULLC สร้างคือการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เข้าถึงง่าย และตอบความต้องการจริงของผู้เรียน ทั้งศิษย์เก่าที่ความสัมพันธ์กับมหาวิทยาลัยไม่ควรจบในวันรับปริญญา และบุคคลทั่วไปที่ไม่เคยเป็นนักศึกษาของเรา
Lifelong Learning ไม่ใช่แค่การเปิดคอร์สระยะสั้น
Lifelong Learning ต่างจากการเปิดหลักสูตรอบรมระยะสั้นอย่างไร?
คอร์สอบรมเป็นเพียงเครื่องมือหนึ่ง สิ่งที่สำคัญกว่าคือการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ หรือ Learning Ecosystem ที่เริ่มจากความเข้าใจว่าผู้เรียนต้องการอะไร และอุตสาหกรรมกำลังไปทางไหน
“หลักสูตรที่ดีไม่ใช่หลักสูตรที่มีเนื้อหามากที่สุด แต่ต้องเป็นหลักสูตรที่ตอบโจทย์ผู้เรียนได้จริง”
BULLC จึงไม่ควรเป็นแค่หน่วยงานจัดอบรม แต่เป็นตัวกลางที่เชื่อม องค์ความรู้ของมหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญ ภาคธุรกิจ และผู้เรียน เข้าด้วยกัน
เตรียมคนให้พร้อมกับงานที่อาจยังไม่มีชื่อเรียกในวันนี้
มองเห็นอะไรในอนาคตของกำลังคนไทย?
AI ไม่ใช่เรื่องของนักวิจัยหรือวิศวกรอีกต่อไป วันนี้นักการตลาด นักบัญชี นักกฎหมาย นักออกแบบ หรือผู้บริหาร ล้วนนำ AI ไปใช้ได้ คำถามจึงไม่ใช่แค่สอนใช้เครื่องมือ แต่คือทำอย่างไรให้คนเข้าใจและทำงานร่วมกับเทคโนโลยีได้อย่างมีคุณค่า
เราคาดไม่ได้ว่าอีก 10 ปีจะมีอาชีพอะไรเกิดขึ้น แต่เราเตรียมคนให้เรียนรู้ คิดวิเคราะห์ และปรับตัวได้ เพื่อให้พร้อมกับงานที่อาจยังไม่มีชื่อเรียกในวันนี้
เชื่อมโลกการศึกษาและโลกการทำงานเข้าด้วยกัน
จุดแข็งของมหาวิทยาลัยกรุงเทพในเรื่องนี้คืออะไร?
คือความคิดสร้างสรรค์ ความยืดหยุ่น และการเชื่อมโยงกับธุรกิจและอุตสาหกรรม เรามีองค์ความรู้ทั้งเทคโนโลยี ธุรกิจ การสื่อสาร และการออกแบบ ที่ผสมกันเป็นการเรียนรู้รูปแบบใหม่ได้โดยไม่ติดกรอบคณะ
มหาวิทยาลัยไม่ควรคาดเดาเพียงลำพังว่าโลกการทำงานต้องการอะไร ผู้ประกอบการ ผู้เชี่ยวชาญ และองค์กรต่างๆ ควรเข้ามาร่วมออกแบบหลักสูตรด้วยกัน
“คุณค่าของการเรียนรู้ไม่ได้วัดแค่สิ่งที่รู้เพิ่มขึ้น แต่ต้องดูว่านำความรู้นั้นไปสร้างการเปลี่ยนแปลงอะไรได้บ้าง”
อนาคตของการศึกษา อาจไม่ได้เริ่มจากคำว่า “หลักสูตร”
อีก 5–10 ปี อยากเห็น BULLC เป็นอย่างไร?
ผู้เรียนในอนาคตจะไม่ได้เริ่มจากการถามว่ามีหลักสูตรอะไรบ้างเสมอไป
BULLC จึงต้องช่วยออกแบบ Learning Pathway ที่ผสมหลักสูตรสั้น การฝึกปฏิบัติ การเรียนออนไลน์ และ Micro-credentials ให้คนสะสมทักษะได้ตามจังหวะชีวิตโดยไม่ต้องหยุดงาน จากผู้จัดการศึกษา สู่การเป็น Learning Partner ของผู้คนและองค์กร
ความท้าทายคือทำให้คนอยากเรียนรู้อยู่เสมอ
ความท้าทายที่สำคัญที่สุดของ Lifelong Learning ในไทยคืออะไร?
คือวิธีคิด เราคุ้นกับการเรียนที่มีจุดจบ มีสอบ มีวุฒิ แต่ต้องเปลี่ยนมุมมองว่าการเรียนรู้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ไม่ใช่ภารกิจที่ทำครั้งเดียวจบ หน้าที่ของเราคือทำให้การเรียนรู้เข้าถึงง่าย ยืดหยุ่น และคุ้มค่า ทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย
และต้องไม่ให้เป็นโอกาสเฉพาะคนที่พร้อมอยู่แล้ว แต่เปิดกว้างให้
จากวันแรกที่บุกเบิก สู่ความหมายของ BULLC ในวันนี้
ในฐานะผู้ร่วมบุกเบิก อยากเห็นอะไรจากการเดินทางครั้งนี้?
BULLC ไม่ใช่แค่หน่วยงานใหม่ แต่คือการร่วมสร้างบทบาทใหม่ของมหาวิทยาลัยกรุงเทพ สิ่งสำคัญไม่ใช่จำนวนหลักสูตรหรือผู้เรียน แต่คือรากฐานที่ทำให้ศูนย์เติบโตอย่างยั่งยืน และเป็นพื้นที่ที่อาจารย์ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ประกอบการ และคนทำงานได้มาพบกัน
“ผมอยากให้ทุกคนที่เรียนกับเรา ได้อะไรกลับไปสร้างโอกาสให้ชีวิตได้จริง นั่นคือความสำเร็จที่มีความหมายมากกว่าตัวเลขใดๆ”